Vĩnh Long thúc đẩy chuỗi giá trị nông nghiệp từ phụ phẩm chế biến

Dẫn nhập

Sáng 10/11, tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức hội thảo về nâng cao trình độ, năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp chế biến, chế tạo khu vực miền Nam. Sự kiện nằm trong khuôn khổ chương trình phối hợp giai đoạn 2026–2030 giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và Ủy ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Long.

Trọng tâm tham luận và giải pháp công nghệ

Tối ưu hóa phụ phẩm ngành dừa

Theo tham luận từ Công ty TNHH Chế biến Dừa Lương Quới, địa bàn tỉnh hiện có diện tích dừa khoảng 119.270 ha với 183 doanh nghiệp chế biến. Sản lượng dừa năm 2025 ước đạt 1,316 triệu tấn, tương đương 1,097 tỷ quả. Khối lượng chế biến lớn đặt ra yêu cầu xử lý vỏ dừa hiệu quả.

Doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu sử dụng một phần vỏ dừa làm nhiên liệu sinh khối phục vụ hệ thống lò hơi công nghiệp để cấp hơi nước cho các công đoạn gia nhiệt, thanh trùng, cô đặc và sấy. Công ty Lương Quới đang cải tạo hệ thống lò hơi công suất khoảng 20 tấn hơi/giờ để thử nghiệm thực tế. Phương án này hướng đến việc tối ưu hiệu quả tổng thể thay vì đốt toàn bộ nguồn vỏ dừa, giữ lại những phần có thể chế biến thành sản phẩm giá trị cao hơn.

Tận dụng vỏ và hạt sầu riêng

PGS.TS. Vũ Đức Lợi, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST), cho biết phần vỏ và hạt chiếm từ 60–70% khối lượng quả sầu riêng. VKIST đã giới thiệu các hướng công nghệ xử lý gồm:

• Sản xuất than hoạt tính từ vỏ sầu riêng nhằm xử lý nước và không khí.
• Ứng dụng vi sinh vật phân hủy vỏ sầu riêng trong thời gian 2–4 tuần để tạo phân bón hữu cơ.
• Áp dụng công nghệ nhiệt phân tạo than sinh học (biochar) giúp cải tạo đất, giữ nước và dinh dưỡng.
• Sử dụng công nghệ kiểm tra không phá hủy để phát hiện hư hỏng bên trong và phân loại trái.

Chuyển đổi công nghệ khoai lang và số hóa truy xuất

Trong ngành nông sản chế biến khác, đại diện Công ty TNHH Sản xuất – Thương mại Phước Thành IV đề xuất nghiên cứu chế biến bột khoai lang tím làm nguyên liệu thực phẩm nhằm giảm sự phụ thuộc vào đầu ra khoai tươi. Quy trình triển khai yêu cầu thống nhất mẫu nguyên liệu, độ mịn, màu sắc và giá bán với khách hàng trước khi tiến hành thử nghiệm công nghệ và đầu tư.

Về lĩnh vực số hóa, TS. Nguyễn Thanh Mỹ từ RYNAN Technologies Vietnam trình bày giải pháp truy xuất nguồn gốc kết hợp mã QR, tem RFID, thiết bị in công nghiệp và robot. Trong năm 2025, giải pháp này đã ghi nhận hơn 20 triệu bao phân bón loại 50 kg sản xuất tại Việt Nam được dán tem RFID và mã QR.

Góc nhìn chuyên gia

TS. Hoàng Thịnh Nhân (Trường Đại học Nguyễn Tất Thành) nhận định thương mại hóa công nghệ không phải là khâu cuối cùng mà cần sự tham gia của 4 bên (chính quyền, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp) ngay từ đầu. Mô hình hợp tác này giúp xác định bài toán thực tế, trách nhiệm, phương án thử nghiệm và khả năng tiêu thụ sản phẩm trước khi hoàn thành đề tài nghiên cứu.

Thách thức và triển vọng

Các giải pháp công nghệ đối với vỏ dừa, vỏ sầu riêng và bột khoai lang tím mở ra mô hình tuần hoàn cho nông nghiệp khu vực miền Nam. Tuy nhiên, việc chuyển từ nghiên cứu đề xuất sang ứng dụng quy mô công nghiệp đòi hỏi doanh nghiệp cân đối giữa chi phí đầu tư công nghệ và hiệu quả thương mại hóa thực tế.